Naar een nieuw beeld van de leraar?
Reflecties vanuit het OECD Teaching Compass
DOI:
https://doi.org/10.66802/8e1f3f95Samenvatting
Het onderwijs en het leraarschap in het primair en voortgezet onderwijs staan sterk onder druk. Van onderwijs wordt enerzijds verwacht dat zij de problemen ‘oplost’ van de samenleving en aandacht geeft aan zaken als duurzaamheid, polarisatie, kansengelijkheid etc. En tegelijkertijd de kwaliteit van bijvoorbeeld de basisvaardigheden goed op orde houdt (Oolbekkink-Marchand, 2025). Van leraren wordt in die zin veel gevraagd, ook wel aangeduid als ‘intensificatie’ van het leraarschap (Ballet & Kelchtermans, 2009). In deze situatie komt de vraag op wat een leraar nu eigenlijk moet kennen, kunnen en zijn. Welke competenties en bekwaamheden hebben leraren nodig om bij te dragen aan goed onderwijs voor alle leerlingen?
Referenties
Ballet, K., & Kelchtermans, G. (2009). Struggling with workload: Primary teachers’ experience of intensification. Teaching and teacher education, 25(8), 1150-1157.
Bron, J. (2019). Onderhandelen over het curriculum. Didactief Online. Beschikbaar op https://didactiefonline.nl/artikel/onderhandelen-over-het-curriculum.
Folmer, E. & Grol, R. (2023). Leraren leren ontwerpen. Dimensies, (7), 71-83.
Folmer-Annevelink, E., Groenendijk, T., Grol, R., Litjens, L., Peeters, W. & Van Slochteren, G. (2025). De leraar als ontwerper. Vind je eigen weg in curriculumontwikkeling. Helmond: Uitgeverij OMJS.
Huizinga, T. (2009). Op weg naar een instrument voor het meten van docentcompetenties voor het ontwikkelen van curricula (master thesis). Enschede: University of Twente.
Huizinga, T., Handelzalts, A., Nieveen, N. & Voogt, J. (2014). Teacher involvement in curriculum design: Need for support to enhance teachers’ design expertise. Journal of curriculum studies, 46(1), 33-57.
Nieveen, N., Schalk, H., & Van Tuinen, S. (2017). Onderwijs van de toekomst: Aandacht binnen lerarenopleidingen voor schooleigen curriculumontwikkeling. Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 38(4), 5-20.
Nieveen, N., Veen, J. van der & Ventura-Medina, E. (2024). Pathways to innovative STEM education. Eindhoven: Technische Universiteit Eindhoven.
OECD (2025), “OECD Teaching Compass: Reimagining teachers as agents of curriculum changes”, OECD Education Policy Perspectives, No. 123, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/8297a24a-en.
Onderwijsraad (2016). Een ander perspectief op professionele ruimte in het onderwijs.
Oolbekkink-Marchand, H.W. (2017). Leraren veranderen: een pleidooi voor het versterken van de stuurkracht van leraren in een bewegend onderwijsveld. Lectorale rede HAN.
Oolbekkink-Marchand, H., van der Want, A., Schaap, H., Louws, M., & Meijer, P. (2022). Achieving professional agency for school development in the context of having a PhD scholarship: An intricate interplay. Teaching and Teacher Education, 113, 103684.
Oolbekkink-Marchand, H.W. (2025). Leraren Opleiden in het Oog van de Storm. Whitepaper Velon.
Oolbekkink-Marchand, H.W., Kusters, M., & Van Halem, N. (submitted). Agency in de onderwijscontext.
Samenwerkingsverband Lerarenorganisaties. (2025). Herijking bekwaamheidseisen leraar. AOb, CNV Onderwijs, BVMBO, FvOv & Platform VVVO. https://www.aob.nl/assets/Downloads/Herijking-bekwaamheidseisen-leraar.pdf
Priestley, M., Biesta, G., Philippou, S. & Robinson, S. (2015). The teacher and the curriculum: Exploring teacher agency. In: D. Wyse, L. Hayward & J. Pandya (Red.). The SAGE Handbook of Curriculum, Pedagogy and Assessment (pp. 000-000). Londen: SAGE Publications.
Snoek, M., van der Sanden, M., Sligte, H., Volman, M., & Wolthuis, F. (2017). Beroepsbeeld leraren. Hogeschool van Amsterdam.
Van den Bosch, L., Herder, A., van Slochteren, G., & Groenendijk, T. (2024). Van theorie naar betekenisvolle le(e)spraktijk: hoe ontwerponderzoek bijdraagt aan curriculumexpertise van leraren. Tijdschrift OnderwijsPraktijk Studies . https://doi.org/10.54657/TOPS.14247
Wetenschappelijke Curriculumcommissie (2024). Op weg naar eigentijds Onderwijs. Curriculumherziening in Nederland. Eindadvies Wetenschappelijke Curriculumcommissie. Amersfoort: Curriculumcommissie.
